Petrolden Bile Daha Kıymetli Olan Data Nedir, Neden Değerli?

0

Data ya da İngilizce ismiyle veri artık günümüzde petrol kadar kıymetli. Dataların çalınması ve korunması için milyarlarca dolar harcayan şirketler ve devletler olduğunu biliyoruz. Bunun yanı sıra şahsî bilgilerimizi göz nazaran göre satan ya da müdafaayı beceremeyen şirketler olduğu da hepimizin malumu. Bilgi nedir sorusunun karşılığı ise biraz ayrıntılı zira data dediğimiz şey, aslında gerçek ellerde değilse pek de işe fayda değil.

Data ile bilgi, sık sık birbirine karıştırılan iki kavramdır. Bilgi elde etmek, o husus hakkında bilgi sahibi olmanın sadece birinci adımıdır. Kelam konusu bilgiler işlendikçe ve tahlil edildikçe ortaya bilgi çıkabilir. Çıkabilir diyoruz zira her vakit bilgiye ulaşacak kadar bilgi elimizde olmayabilir. Gelin data nedir sorusunu biraz daha yakından inceleyelim ve yarının savaşlarına neden olabilecek kadar değerli mi görelim.

Bilgi nedir?

Bilgi ya da İngilizce ismiyle veri, teknik tarifiyle; bir kişi ya da obje hakkında niteliksel ve niceliksel değişkenliklerin sayısal pahasıdır. Dataları ham yani işlenmemiş ve işlenmiş bilgi olarak ayırmak mümkün. Ham datalar, bir uzman tarafından incelenmediği sürece öteki beşerler için pek mana tabir etmez.

İşlenmiş datalar birden fazla vakit sonuca yani bilgiye ulaşma yolunda atılmış değerli bir adımdır. Lakin birçok vakit işlenmiş bilgiler bile farklı bilgilerle ya da farklı datalarla birleştirilerek tahlil edilmediği takdirde sonuç yani bilgi vermez. Bu nedenle bir kişi ya da obje hakkında ne kadar çok bilgiye ulaşılırsa bilgiye ulaşmak da o kadar sağlıklı bir sürece dönüşür.

Bilgiler aklınıza gelen gelmeyen her alanda kullanılabilirler. Bilimsel araştırmalar, finans çalışmaları, işletme idaresi, idare bilimleri, tertip faaliyetleri ve daha kaç alanda bilgiler bir numaralı referanslardır. Datalar ışığında tahliller yapılarak bilgiye ulaşmak istenir ve bilgiye ulaştıktan sonra ise husus hakkında uygulama çalışmaları başlatılır.

Bilgi ne manaya geliyor?

Bilgi kullanımını açıklamak ve neyi söz ettiğini anlamak için bir örnek üzerinden gidelim. Everest Dağı’nı hepimiz biliyoruz. Onun yüksekliği, ona ilişkin bir datadır. Everest Dağı’nın dünyanın en yüksek dağı olduğu ise ona ilişkin bir bilgidir. Everest Dağı’na çıkmanın zorluklarından bahsetmek ise bilginin işlenmesinin bir sonucudur. Yani data, bir şeye ilişkin en temel ve işlenmeye hazır kıymettir.

İngilizce bilgi manasına gelen veri sözünün geçmişi yaklaşık 1640 yılına kadar dayanmaktadır. 1946 yılında ise bugün kullandığımız üzere aktarılabilir ve saklanabilir bilgisayar bilgisi tarifini kazanmıştır. Bilgi sürece ise datanın tarifi yapıldıktan kısa bir müddet sonra 1954 yılında kullanılmıştır.

Datanın kıymetli olduğunu ne vakit anladık?

Muhtemelen insanlık var olduğu günden beri data topluyor. Ağaca bakıyor ve onun hakkında bilgi toplayıp bilgi sahibi olmaya çalışıyor. Bulduğu bir otun öldürücü olup olmadığını anlamaya çalıştığı için onun hakkında data topluyor. Yani bilgiye ulaşmak için insan her vakit öncelikle merak ettiği şey hakkında data toplamaya çalışmıştır.

Günümüzdeki manasıyla dijital data ise 2010 yılı ile birlikte artan bir kıymet kazanmıştır. Bilgisayar ve taşınabilir aygıtlarla birlikte internet kullanımının yaygınlaşması sonucu hem pek çok yeni data açığa çıkmış hem de daha çok data muhtaçlığı doğmuştur. Pazarlama, toplumsal hizmet ve bilimsel araştırmalar bilhassa son on yılda kullanıcı datalarının ne kadar değerli olduğunu anlayan alanlar ortasındadır.

Pekala bilgi nasıl toplanıyor?

Temel olarak çok fazla ayrıntıya girmeden anlatmak gerekirse data toplamak için başvurulacak iki temel kaynak vardır; birincil kaynak ve ikincil kaynak. Birincil kaynak, hakkında data toplamak istenilen ana şeydir. İkincil kaynak ise hakkında data toplamak istenilen şeye ilişkin bilgilere sahip olan ikinci şeydir.

Birincil kaynaklar birçok vakit en yanlışsız kıymete sahip bilgileri sunar lakin ikincil kaynaklar birden fazla vakit kuşkulu kıymete sahip datalar sunmaktadır. Bu nedenle ikincil kaynaklardan alınan bilgiler işlenirken birden fazla vakit birincil kaynaktan gelen ham datalarla karşılaştırma yapılır ve referans olarak birincil kaynak bilgileri temel alınır.

Büyük şirketler bu işin neresinde?

Bu noktaya kadar bilgi nedir açık bir biçimde anlaşılması için biraz sıkıcı ayrıntılar vermiş olabiliriz fakat bu noktadan sonra tam olarak bilgi neden petrol kadar kıymetli bunu anlayacağız. İşte tam da bu noktada karşımıza big veri yani büyük bilgi kavramı çıkıyor. Big veri demek, sonuca yani bilgiye ulaşacak kadar çok data demektir. Elbette, buna hangi büyük şirketlerin sahip olduğunu hepimiz biliyoruz.

Kızmayın, zira büyük şirketlerin en büyük başarısı bu oldu; arasalar kolay kolay bulamayacakları tüm dataları kendi ellerimizle teslim ettik. Onlar da haklı olarak tüm dataları aldılar ve güzelce işlediler. Aslında kelam konusu şirketlerin bu dataları işlemesi çok da değerli değil. En fazla karşımıza tam da aradığımız esere emsal eserlerin reklamları çıkıyor. Pekala ya güvenlik?

Tüm bu büyük şirketler koca koca bilgilerimizi müdafaayı başaramadığı ya da bilerek sattığı vakit işler karışıyor. Deep web dediğimiz internetin yasa dışı alanında kelam konusu bilgilerin dehşetli sayılara satıldığını biliyoruz. Kredi kartı ve banka hesap bilgileri direkt olarak cebimizden para çalınmasına neden olurken kimlik bilgilerimiz ise yasa dışı işlerde kullanılıyor. Yani güvendiğin şirkete dön de bir bak istedim.

Data savaşları nasıl çıkacak?

3. Dünya Savaşı kesin çıkacak fakat bildiğimiz üzere olmayacağı kesin. Saçma sapan nedenlerle yıllarca savaşmış olan devletler bugün bilgi için çaba edecek. Muhalif isimleri tespit etmeye çalışacak, yalnızca düşündüğü için hatalı bulunan insanların yerini bulmak isteyecek, diktatörler halka nasıl bir zulüm uyguladıklarını hasır altı edecek.

Sayısız nedene bağlı olarak bu devletler siber taarruz ve siber savunma alanında yatırım yapacaklar. O denli ki bir devlet, öbür bir devletin askeri bilgilerine sızarak kendi topraklarını bombalamasını sağlayacak. Zira artık biliyoruz ki 1’ler ve 0’lardan oluşan bilgiler sadece karmaşık sayı kümeleri değil, yaşadığımız gerçek hayatın ta kendisi.

Günümüzde artık petrolden bile daha bedelli olan bilgi nedir, nasıl toplanır, savaşa neden olacak kadar kıymetli mi üzere merak edilen soruları yanıtladık ve bu dijital dünya hakkında bilmeniz gereken ayrıntılardan bahsettik. Dataların geleceği hakkındaki fikirlerinizi yorumlarda paylaşabilirsiniz.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.